Muzeum ponad podziałami

Nowy Dwór Mazowiecki ma ponad 700 lat. Mimo tak długiej historii nie doczekał się jeszcze własnego muzeum. O potrzebie powołania takiej instytucji mówi się od dawna.

Sprawa powoli (jak to u nas) nabiera realnych kształtów. Muzeum znajdzie siedzibę na I piętrze w starej części głównego budynku Miejskiej i Powiatowej Biblioteki Publicznej przy ul. Paderewskiego 22. Obiekt ten wybudowano w dwudziestoleciu międzywojennym w bardzo wówczas modnym i nowoczesnym stylu modernistycznym, zwanym również funkcjonalizmem. Nie bez powodu przypomina tzw. białe bloki (Osiedle Piłsudskiego) w Modlinie Twierdzy, czy warszawską Centralną Wojskową Przychodnię Lekarską (CePeLek) przy ul. Koszykowej, gdzie przed wojną mieściła się szkoła dla pielęgniarek. Tak się wtedy budowało. Nowy Dwór, choć podwarszawski, nie był wtedy gorszy i w biegnącej między drzewami spacerowej Alei Paderewskiego miał budynek, którego nie powstydziłoby się śródmieście stolicy. Przed wojną mieściła się tam poczta. Można było nadać list, paczkę, telegram albo zadzwonić (mało kto miał wówczas telefon w domu). Wszystko z obowiązkowym mieszkaniem dla kierownika placówki, żeby nie miał daleko do pracy.
Budynek nadaje się więc idealnie na muzeum historii miasta. Tym bardziej że jesienią ubiegłego roku nastąpiło otwarcie nowej części obiektu, w której znajdzie się miejsce dla zbiorów biblioteki. Później odnowiono również elewację budynku, zachowując charakterystyczne, klinkierowe elementy.
W listopadzie ubiegłego roku burmistrz Jacek Kowalski powołał radę historyczną, która ma trzymać pieczę nad merytoryczną stroną przedsięwzięcia. Do udziału w pracach nowego gremium włodarz zaprosił przedstawicieli różnych środowisk społecznych i politycznych, których łączy jedno – miłość do wielobarwnej historii miasta, w którym urodzili się i wychowali lub w którym od wielu lat przyszło im żyć i pracować.
Zaproszenie burmistrza przyjęli: Janina Bystrek, Sebastian Golejewski, Alfred Kabata, Roman Kaczorowski, Sławomir Kaliński, Robert Kanigowski, Marian Karaś, Barbara Malewska, Maria Możdzyńska, Piotr Oleńczak, Grzegorz Sokołowski, Sebastian Sosiński i Tadeusz Sosiński.
Wszyscy członkowie od wielu lat działają na rzecz popularyzowania wiedzy o historii Nowego Dworu Maz.
Mimo siedmiuset lat dziejów miasta niewiele jest materialnych śladów jego historii. Usytuowanie w widłach rzek i sąsiedztwo Twierdzy Modlin sprawiły, że Nowy Dwór był wielokrotnie niszczony na skutek działań wojennych i klęsk żywiołowych. W historii miasta zdarzało się nawet, że z rozkazu zaborcy nie wolno było wznosić w nich budynków murowanych. Wszystkie nowe obiekty musiały być drewniane. Logika takiego nakazu była prosta: jak przeciwnik będzie szedł na twierdzę, najpierw spali Nowy Dwór.
Miasto było więc niszczone przez pożary, powodzie i żołnierzy w różnych mundurach. Każdy sprowadzał tu też nowych mieszkańców. Bliskość Twierdzy Modlin dawała dogodne warunki do rozwoju handlu. Wiadomo, w koszarowcu siedziało tylu mężczyzn, którzy musieli coś zjeść, w coś się ubrać itd. W Nowym Dworze i okolicach osiedlali się więc Niemcy, Rosjanie, Żydzi, a także, ze względu na usytuowanie miasta w widłach rzek, zajmujący się flisactwem przybysze z Niderlandów.
Przed wojną potomkowie przedstawicieli tych narodów tworzyli wraz z Polakami wielobarwną mozaikę społeczną. Mimo iż już w dwudziestoleciu międzywojennym zdarzały się konflikty na tle narodowościowym i religijnym, strukturę demograficzną miasta całkowicie zmieniła dopiero okupacja niemiecka.
„Naród filozofów i poetów” utopił we krwi przedwojenny Nowy Dwór. „Kulturalni” Niemcy mordowali nawet swoich, jeżeli ci wykazywali się zbyt przyjazną postawą wobec polskich sąsiadów. Za przykład niech posłuży pastor parafii ewangelicko-augsburskiej w Nowym Dworze, Robert Nitschmann, który za wierność Polsce i chrześcijańskim zasadom miłośni bliźniego zapłacił osadzeniem w niemieckim obozie koncentracyjnym Sachsenhausen, z którego już nie wrócił.
Z wielobarwnej mozaiki wyznaniowej i narodowościowej po 1945 r. nie zostało nic. Jednych wywieziono lub zamordowano na miejscu, inni wyjechali w obawie przed zemstą. Nowy Dwór stał się miastem jednolitym pod względem narodowościowym. Z różnych stron Polski, za chlebem lub za miłością, przybyło też wielu nowych mieszkańców, którzy osiedlili się tutaj na stałe.
Mimo iż twórcy muzeum zachęcają mieszkańców Nowego Dworu do dzielenia się materialnymi świadectwami historii miasta, zdają sobie sprawę, że pozyskają ich stosunkowo niewiele. Nie tylko ze względu na zmianę struktury demograficznej po II wojnie światowej. Człowiek już taki jest, że jeśli ma jakąś cenną pamiątkę, to chce ją zachować dla siebie, dla dzieci, dla wnuków, a nie oddawać do muzeum. To zrozumiałe. Co więcej, są z pewnością i tacy nowodworzanie, którzy nawet nie zdają sobie sprawy z tego, że w ich domu znajduje się coś, co byłoby cennym eksponatem w miejskim muzeum.
Ewentualny niedobór artefaktów ma rekompensować multimedialny charakter wystawy. Na 145 metrach kwadratowych znajdzie się miejsce dla ekspozycji, wykorzystującej nowoczesne technologie i działającej na wszystkie zmysły zwiedzającego, podobnie jak np. w Muzeum Powstania Warszawskiego. Twórcy placówki podkreślają, że zależy im na tym, aby historia miasta była prezentowana w atrakcyjnej formie. Była wielonarodowa i wielowyznaniowa, miasto przechodziło najrozmaitsze koleje losu, podnosiło się po wojnach i klęskach żywiołowych – w muzeum nie może zatem być nudno!
Jak poinformował burmistrz Jacek Kowalski, zlecone już zostało przygotowanie scenariusza wystawy. Jeśli koncepcja się nie zmieni, zwiedzający będą poruszać się po multimedialnej ekspozycji, jak po ulicy i „zaglądać do okien” nowodworzan sprzed lat.
Twórcy muzeum zachęcają wszystkich mieszkańców miasta do pomocy w tworzeniu nowej placówki. Proszą o udostępnienie prywatnych zbiorów, które mogłyby być wykorzystane przy tworzeniu scenariuszy wystaw lub przy dokumentowaniu i archiwizowaniu wiedzy o Nowym Dworze Maz.
My również dołączamy się do tego apelu. Wspólnie ocalmy od zapomnienia to, co jeszcze możemy ocalić!
Tel. kontaktowy: 22 775 23 11
E-mail: biblioteka@nowydwormaz.pl

Tomasz Parciński

fot. Michel Jures

19 października 2019
Autor: GazetaNDM

NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE

Znamy gwiazdy Dni Nowego Dworu

Nowy Dwór Mazowiecki

Znamy gwiazdy Dni Nowe...

Dni Nowego Dworu Maz. przyciągają co roku tłumy mieszkańców miasta. Kto tym razem dla nich zaśpiewa? DeMono, Marek Piekarczyk i Margaret będą gwiazdami tegorocznej edycji Dni No...
W mieszkaniu znaleźli zwłoki

Na sygnale

W mieszkaniu znaleźli ...

W czwartek ok. godz. 10, w jednym z mieszkań przy ul. Wojska Polskiego w Nowym Dworze Mazowieckim znaleziono zwłoki 41 – letniego mężczyzny. Na miejsce udał się prokurator. ...
Jak teraz zamknę HIT, to będzie wart tyle, co stodoła na polu

Nowy Dwór Mazowiecki

Jak teraz zamknę HIT, ...

Kiedy w październiku 2016 roku Marek Mikuśkiewicz, swego czasu jeden z najbogatszych Polaków, otwierał największe w Nowym Dworze Maz. centrum handlowe HIT, mieszkańcy byli zachwyc...
Siedmiolatek  walczy o życie

Nowy Dwór Mazowiecki

Siedmiolatek walczy o...

Na terenie naszego miasta mieszka 7-letni Kacper, jest taki sam jak każdy inny chłopiec w jego wieku. Lubi się bawić, grać w piłkę, chętnie się uczy. Był radosnym dzieckiem do...
Sprawca uciekł z miejsca zdarzenia, nastolatek zmarł

Na sygnale

Sprawca uciekł z miejs...

Minął rok od tragicznego wypadku w Cegielni Kosewo, gm. Pomiechówek, w którym zginął 15- letni Sebastian. Podejrzanego Łukasza K. postawiono w stan oskarżenia. Sprawca wypadku z...
Pomózmy Agnieszce wygrać z chorobą!

Nowy Dwór Mazowiecki

Pomózmy Agnieszce wygr...

Agnieszka Wójcik od lat całe serce oddaje dzieciom i młodzieży. Dzisiaj sama potrzebuje wsparcia. Pomóżmy jej wygrać z chorobą! Od ponad 20 lat Agnieszka Wójcik jest nauczyciel...
Nie żyje 78- latek

Na sygnale

Nie żyje 78- latek

Do tragicznego wypadku doszło wczoraj po południu w Smoszewie, gm. Zakroczym.  78-letni mężczyzna kierując peugeotem prawdopodobnie stracił panowanie nad pojazdem w wyniku czego ...
Nie żyje 26-latek. Policja szuka świadków

Na sygnale

Nie żyje 26-latek. Pol...

  Policjanci poszukują świadków wypadku, do jakiego doszło wczoraj, przed godz. 21. na ul. Polskiej Organizacji Wojskowej w Nasielsku. Ze wstępnych ustaleń wynika, że 26-lat...
Znaleziono ciało chłopca.

Na sygnale

Znaleziono ciało chłopca.

Policjanci odnaleźli ciało chłopca. To prawdopodobnie poszukiwany Dawid Żukowski. 10 lipca ok. godz. 17. ojciec zabrał chłopca z domu w Grodzisku Mazowieckim i odjechał w nieznan...
Prace na moście skończą wcześniej, ale będzie zamknięty

Nowy Dwór Mazowiecki

Prace na moście skończ...

Trwa remont mostu Pancera na Narwi w Nowym Dworze Mazowieckim. W godzinach szczytu korki, związane z utrudnieniami na drodze, sięgają nawet kilku kilometrów. Dodatkowo przejazd prze...